In de blogserie ‘Bellen rondom de wereld’ interviewt T-Mobile’s KilRae mensen uit het buitenland. Ze vertellen hoe zij omgaan met mobiel bellen en internetten en over hoe het er op dat gebied in hun land aan toe gaat. Is het echt zo anders als bij ons in Nederland? Vaak wel! Deze editie Kees uit het Afrikaanse Zambia.

Kees
Kees showt trots z’n hippe  Smartphone.

Wie: Kees Kibinda de Kwaasteniet

Leeftijd: 28 jaar

Waar: woont nu in Den Haag, maar is geboren in Lusaka, de hoofdstad van Zambia uit een Zambiaanse moeder en een Nederlandse vader. Hij heeft z’n hele leven afwisselend hier en in Zambia gewoond.

Telecom-curriculum Zambia

Demografisch: 14 miljoen inwoners, waarvan 3 miljoen in Lusaka (de hoofdstad). Het land is net zo groot als tweemaal de Benelux plus Duitsland

Grootste telecomproviders: Airtel (de grootste), MTN en Zamtel (heeft ook vaste lijnen, is een overheidsbedrijf)

Wat krijg je voor €50?

Van Airtel naar Airtel (piektarief): 313 belminuten

Van Airtel naar andere providers (piektarief): 178 belminuten

De kleinste belkaart is 1 kwacha, de grootste is 50 kwacha

(1 euro = 7,78 zambian kwacha) 

Bijzonder:

In Zambia bestaan geen abonnementen. Iedereen belt prepaid. ‘Belminuten’ noemen ze ‘talktime’. Je kunt elkaar talktime cadeau doen. Telecomproviders faciliteren zogenaamde ‘Mobile Money Accounts’, hiermee kun je bijna hetzelfde als met een bankrekening. Sommige bedrijven storten zelfs het salaris van hun medewerkers op de Mobile Money Accounts. 

——————————————-

Kees: “Ik denk dat ik me door omstandigheden meer Zambiaans voel. Als  ik ‘Nederland’ antwoord op de vraag waar ik vandaan kom, vragen ze door. In Zambia doen ze dat niet. In de ogen van een Zambiaan ben ik blank, ook al heb ik een kleurtje. Het gaat om de trots. Als je tegen ze zegt dat je Zambiaan bent, dan zijn ze trots. Je woont hier, je accepteert onze cultuur, dus je bent één van ons. Ik ga zeker oud worden in Zambia, niet in Nederland.” 

Mobile Money Account

map_zambia
Beeld: AMF

In Zambia hebben klanten van telecomproviders als Airtel en Zamtel automatisch een Mobile money account. Dit is eigenlijk gewoon een bankrekening. Je kunt er van alles mee betalen, zoals je filmkaartjes, je restaurantrekening of je online shopaanwinsten. Misschien is het nog wel het beste te vergelijken met PayPal. Je zet geld op het account en je digitale portemonnee is gevuld. Waar PayPal van eBay is, faciliteren in Zambia de telecombedrijven de Mobile Money Accounts. Kees maakt dankbaar gebruik van het bestaan van Mobile Money Accounts. Kees: “Ik ben een bedrijf aan het opzetten in Zambia, Kuenda Now, het is net zoiets als Uber. Je betaalt je taxiritje via een app rechtstreeks met je Mobile Money Account. We gaan deze maand lanceren. ‘Kuenda’ betekent ‘reizen’, in het Nyanja, de taal die wordt gesproken in Lusaka.”

Noodgedwongen kieskeurig

Zambia is noodgedwongen iets kieskeuriger geweest in welke technologische snufjes wel en niet zijn opgepikt. Internet via de PC is bijna in z’n totaliteit overgeslagen. Mobiele telefonie en mobiel internet zijn daarentegen momenteel enorm. Volgens een artikel in The Guardian vertwintigvoudigd het gebruik van mobiel internet in Afrika tot aan 2019, dat is tweemaal zo veel als de algehele groei wereldwijd. In datzelfde artikel staat ook dat maar zes procent van het internetgebruik via een vaste computer loopt. Niet zo gek. Kees “Het hebben van een PC met internet heeft niet heel veel zin in Zambia, de stroom valt vaak uit, waardoor de betrouwbaarheid een stuk minder is. Met het gebruik van mobiele data, en mobiele telefonie trouwens ook, ben je veel minder afhankelijk van die stroomuitval.” Zelfs 4G wordt al uitgerold in Zambia, in sommige grote steden is het er al. Airtel en MTN spelen hier een belangrijke rol in.

Network Mountain

Toch is het bereik nog lang niet overal even goed. Kees herinnert zich een safari door een natuurpark in Zambia, waar het bereik wegviel “Direct bij het hek al, ‘ploef’, weg bereik”. Ook zijn neef – die trouwens meedeed aan Grenzeloos Verliefd, maar dat terzijde – , heeft slecht bereik. Hij woont ergens in de rimboe in het hoge noorden van  Zambia. Stroom wordt opgewekt door een draaiende motor van een auto. Bereik is er slechts op enkele plekken. “Wil m’n neef lekker kunnen bellen, dan moet hij een berg nabij z’n huis beklimmen. Deze berg hebben ze daarom maar omgedoopt tot ‘Network Mountain’”. 

De zoveelste Mister Zulu

In Zambia bestaan geen mobiele abonnementen zoals bij ons. Alles is prepaid. Je talktime (beltegoed) moet je los kopen. “Veel mensen in Zambia hebben geen vaste baan, dan wel woonadres en zouden dus niet in aanmerking komen voor een abonnement. Daarbij hebben velen ook nog eens dezelfde achternaam zoals Zulu. Het is lastig om te achterhalen wie wie is.” Talktime kun je overal kopen; op straat, in restaurants, in winkels, je kunt het zo gek niet bedenken. Een deel van je talktime kun je omzetten in mobiele data. Je koopt dus niet apart ‘data time’ Ook opmerkelijk volgens Kees: “Er zijn vaak storingen. Dan is ineens een deel van je beltegoed weg. Het wordt niet vergoed, er wordt niks over gecommuniceerd. Je hebt het maar te accepteren.”

Zorgverzekering bij je beltegoed

Telecomproviders focussen zich in Zambia allang niet alleen meer op mobiel bellen en mobiel internet. Ook de Zambiaanse telecommarkt raakt verzadigd. Als telecombedrijf  in Zambia, moet je net iets meer doen om klanten te binden en geld te verdienen. Naast de Mobile money accounts krijgt iedereen die via Airtel belt een gratis zorgverzekering. Iets dat voor veel mensen in Zambia onbetaalbaar is. Ook bijzonder is de invloed van Mark Zuckerberg in het online landschap van Zambia. Zuckerberg en de Airtel broers sloegen de handen in een. Sommige sites zijn nu gratis, waaronder Facebook natuurlijk, maar ook Wikipedia.

De Zambiaanse cultuur is veel meer ingericht op het delen met elkaar, het land is socialistisch ingesteld. Dat is ook terug te zien in de telecom. Bij alle providers kun je een deel van je beltegoed aan je vrienden of familie geven. Airtel noemt dat ‘Me to you’. Mensen zijn veel meer met elkaar dan hier in het Westen. Kreten als ‘My people, your people’ en ‘One Zambia, one nation’ komen dan ook veelvuldig voorbij. Het geven van beltegoed aan elkaar is dan ook volstrekt normaal en een gegeven. 

Arm zijn, maar je rijk voelen

Hoewel Zambia volgens de Verenigde Naties geen derdewereldland meer is, is er nog genoeg armoede. Kees “De middenklasse is veel rijker geworden, daardoor komt het. Los daarvan is het begrip ‘armoede’ voor Zambianen heel anders dan voor Westerlingen. Mensen die van het land leven en hun maag kunnen vullen, voelen zich rijk. Mensen denken niet aan morgen. Mijn ouders hebben een vleesbedrijf, mister Zulu werkt al jaren voor ze. Ze betalen hem goed. Maar ze zien hem niet rijker worden. Ik vroeg aan hem hoe dat kon “Geld is als water, het komt en het verdampt” antwoordde hij. Het interesseert hem ergens ook geen moer.” Toch heeft iedereen een mobiel. Arm of rijk. Een toestel is niet duur. voor omgerekend 5 a 10 euro heb je al een goedkoop Chinees toestel. En op mobiel bellen kun je ook enorm besparen. “Sommige mensen hebben drie simkaarten. Omdat je met mensen met dezelfde provider goedkoper belt. Mijn vader heeft zelfs drie telefoons.”

Chinese toestellen zijn populair in Zambia, het is dan ook niet verwonderlijk dat Huwawei ook lekker aan de weg timmert. Maar ook Nokia doet het goed. Blackberry is  ook nog altijd erg populair onder de Zambianen “En daarna krijg je pas de HTC’s en de Samsungs. iPhones zijn wel verkrijgbaar, maar een stuk minder populair.” 

Tot slot vertelt Kees nog even waarom kroeshaar ideaal is voor telefoongrapjes. “Jaren geleden hadden we allemaal dezelfde ringtone. Ik had destijds een grote afro. We gingen naar een feest en ik had m’n mobiel in mijn haar verstopt. Ik liet een vriend van me mij bellen. Je zag iedereen naar z’n mobiel grijpen, maar niemand werd gebeld. Toen viste ik m’n telefoon uit m’n afro. “Hallooo!”

En we eindigen traditiegetrouw weer met een selfie.
En we eindigen traditiegetrouw weer met een selfie.

Mag er een land niet onbreken in deze reeks? Laat het me weten! Plaats onderstaand een reactie of stuur me een tweet @kilraeb.

Beeld: Shutterstock